به گزارش پایگاه خبری تحلیلی بانوخبر ؛ ۱۶ اکتبر برابر ۲۴ مهرماه به عنوان «روز جهانی غذا» از سوی سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) گرامی داشته می‌شود؛ روزی که هدف از آن، آگاهی‌بخشی جهانی درباره اهمیت امنیت غذایی و مبارزه با گرسنگی است. با این حال، در سال‌های اخیر و با فشار روزافزون تورم و نوسانات اقتصادی، مفهوم «امنیت غذایی» برایبسیاری از خانوارهای ایرانی، به ویژه خانواده‌های دارای سرپرست زن و اقشار آسیب‌پذیر، به یک چالش روزمره و دغدغه‌ای نگران‌کننده تبدیل شده است. در این میان، زنان سرپرست خانوار به دلیل بار مضاعف مسئولیتی که بر دوش دارند، بیش از دیگران در معرض آسیب‌های ناشی از سوءتغذیه و ناامنی غذایی قرار دارند.

ابعاد جنسیتی ناامنی غذایی
امنیت غذایی تنها به معنای سیر کردن شکم نیست؛ بلکه «دسترسی فیزیکی و اقتصادیِ همیشگی به غذای کافی، ایمن و مغذی» را شامل می‌شود که نیازهای زیستی و ترجیحات غذایی افراد را برای داشتن زندگی سالم و فعال برآورده کند.

تحلیل‌های اجتماعی نشان می‌دهند که فقر و ناامنی غذایی چهره‌ای زنانه دارد. وقتی تورم، هزینه‌های اقلام اساسی مانند پروتئین‌ها (گوشت، مرغ، ماهی)، لبنیات و سبزیجات تازه را به شدت افزایش می‌دهد، زنان سرپرست خانوار که معمولاً با درآمد محدود، دستمزد ناچیز در بخش‌های غیررسمی یا مستمری‌های حداقلی نهادهای حمایتی زندگی می‌کنند، ناچار به حذف یا کاهش شدید اقلام مغذی از سبد خرید خانواده می‌شوند.

خودگذشتگی خاموش

مادری که از سهم خود می‌زند یکی از تلخ‌ترین واقعیت‌های پنهان در اقتصاد خانوارهای آسیب‌پذیر، پدیده‌ای به نام «خودگذشتگی مادری» در تامین غذاست. بررسی‌های میدانی و پژوهش‌های اجتماعی مکرر نشان داده‌اند که در شرایط تنگی معیشت، مادران و زنان سرپرست خانوار نخستین کسانی هستند که از سهم غذایی خود می‌زنند تا کودکان و دیگر اعضای خانواده گرسنه نمانند. این الگوی رفتاری، در درازمدت سلامت جسمی و روانی این زنان را به شدت به خطر می‌اندازد؛ زنانی که ستون فقرات عاطفی و اقتصادی خانواده‌های خود هستند، خود به دلیل سوءتغذیه مزمن، کم‌خونی و بیماری‌های ناشی از تغذیه نامناسب آسیب‌پذیرتر می‌شوند.

چالش زنان آسیب‌پذیر در مناطق محروم و حاشیه‌ای
این وضعیت در مناطق محروم و کلان‌شهرها ابعاد پیچیده‌تری به خود می‌گیرد. برای مثال، در استان‌هایی با چالش‌های ساختاری یا حاشیه‌ی شهرهای بزرگ، دسترسی به غذاهای سالم (مانند سبزیجات تازه، لبنیات باکیفیت و منابع پروتئینی سالم) به دلیل قیمت بالا عملاً ناممکن می‌شود و خانواده‌ها به سمت مصرف کربوهیدرات‌های ارزان‌قیمت (نان سفید، برنج، و فرآورده‌های فراوری‌شده) سوق پیدا می‌کنند. این رژیم غذایی یک‌سویه، اگرچه شکم را سیر می‌کند، اما به مرور زمان زمینه‌ساز ابتلا به بیماری‌های مزمن مانند دیابت، چاقی مفرط، مشکلات استخوانی و افت ایمنی بدن می‌شود.

راهکارها و مطالبات؛ از شعار تا اقدام حمایتی
روز جهانی غذا نباید تنها به برگزاری همایش‌ها و بیانیه‌های تکراری محدود شود. فعالان حقوق زنان و کارشناسان حوزه اجتماعی بر این باورند که برای تحقق عدالت غذایی برای زنان سرپرست خانوار و اقشار آسیب‌پذیر، نیازمند اقدامات ساختاری و فوری هستیم

1. **کالبرگ و سهمیه‌های هدفمند تغذیه‌ای:** گسترش و تقویت پوشش حمایتی برای ارائه کالبرگ‌های الکترونیکی ویژه خرید اقلام پروتئینی و سبزیجات، به طوری که تأمین سبد غذایی استاندارد برای زنان سرپرست خانوار تضمین شود.
2. **برنامه‌های تغذیه رایگان و نیمه‌رایگان:** تقویت نهادهای حمایتی (مانند کمیته امداد، بهزیستی و خیریه‌های فعال) برای توزیع بسته‌های غذایی غنی و سالم، به ویژه در مناطق حاشیه‌ای و کم‌برخوردار.
3. **توان‌افزایی اقتصادی زنان:** ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار، مشاغل خانگی استاندارد و تسهیل دسترسی زنان سرپرست خانوار به بازار کار منصفانه، تا استقلال مالی آن‌ها به بهبود کیفیت تغذیه خانواده منجر شود.
4. **آگاهی‌بخشی و آموزش همگانی:** ارائه‌ی آموزش‌های ارزان و کارآمد درباره شیوه‌های تغذیه‌ی سالم با بودجه‌های محدود به زنان سرپرست خانوار.

سخن پایانی اینکه دسترسی به غذای سالم و کافی، یک لطف یا خیرخواهی نیست؛ بلکه **حق اساسی بشر** است. در روز جهانی غذا، یادآور می‌شویم که جامعه‌ای که نتواند امنیت غذایی و سلامت مادران و زنان سرپرست خانوار خود را تضمین کند، در صیانت از آینده‌ی خود نیز ناکام خواهد ماند. حمایت از سفره‌ی این زنان، سرمایه‌گذاری مستقیم بر روی سلامت نسل‌های آینده و پایداری جامعه است.