به گزارش پایگاه خبری تحلیلی بانوخبر؛ صبح روزانه با اسکرول کردن بی‌امان در اکسپلور اینستاگرام آغاز می‌شود. چهره‌هایی که با پوست‌هایی بدون نقص، اجزای صورت متقارن و اندام‌هایی با فرم‌های خاص (مانند ساعت شنی یا شکم کاملاً تخت) خودنمایی می‌کنند. اما آیا این تصاویر، واقعیتِ زندگی زنان ایرانی است یا یک «دیکتاتوری بصری» که توسط الگوریتم‌ها و فیلترها ساخته شده است؟ در سال‌های اخیر، پارادایم زیبایی در ایران از «زیبایی‌های محلی و متنوع» به سمت یک «الگوی واحد و کپی‌شده» تغییر جهت داده است؛ تغییری که هزینه‌اش را نه با پول، بلکه با سلامت روان زنان می‌پردازند.

گذار از زیبایی سنتی به زیبایی دیجیتال
در گذشته، استانداردهای زیبایی در جامعه ایران، اگرچه تحت تأثیر رسانه‌ها بود، اما همچنان با تنوع زیستی و ویژگی‌های چهره‌های محلی همخوانی داشت. اما ورود اینستاگرام، نقش بازیگر اصلی را تغییر داد. امروز، «زیبایی» دیگر یک مفهوم کیفی نیست، بلکه یک «فرمول» است: بینی‌های لیفت‌شده، لب‌های پر، و چهره‌هایی که شباهت عجیبی به هم دارند. این «یکسان‌سازی» باعث شده است که زنان، به‌جای پذیرش ویژگی‌های منحصر‌به‌فرد خود، به‌دنبال رسیدن به یک الگوی دیجیتالی باشند که حتی در واقعیت وجود ندارد.

اقتصادِ ناامیدی؛ وقتی زیبایی به کالا تبدیل می‌شود
رسانه‌های اجتماعی و اینفلوئنسرها، ناخودآگاه یا آگاهانه، یک «نیاز کاذب» ایجاد می‌کنند. اینجاست که «اقتصاد ناامیدی» شکل می‌گیرد. وقتی یک زن احساس می‌کند با چهره یا اندام فعلی خود در مقایسه با تصاویر اینستاگرام «کافی نیست»، مسیر به سمت کلینیک‌های زیبایی، جراحی‌های پلاستیک و محصولات گران‌قیمت باز می‌شود. در ایران، با توجه به شرایط اقتصادی، این فشار دوچندان است؛ چرا که زیبایی اکنون به یک «نشانه طبقاتی» تبدیل شده است؛ یعنی کسی که می‌تواند هزینه‌های سنگین جراحی و مراقبت‌های پوستی را بپردازد، در فضای مجازی «موفق‌تر» و «زیباتر» به نظر می‌رسد.

آسیب‌های روانی؛ سایه سنگینِ مقایسه
متخصصان روانشناسی هشدار می‌دهند که تماشای مداوم تصاویر دست‌کاری‌شده، منجر به پدیده‌های زیر در زنان ایرانی شده است:

اختلال بدانگاری : تمرکز بیش از حد بر نقص‌های خیالی یا بسیار جزئی در بدن.

کاهش عزت‌نفس: احساس بی‌ارزشی در نتیجه مقایسه دائمی «واقعیتِ بدون فیلتر» خود با «بهترین لحظاتِ فیلترشده» دیگران.

اضطراب اجتماعی: ترس از حضور در جمع به دلیل عدم تطابق با استانداردهای مد روز.

نکته‌ای که نباید از نظر دور ماند، نادیده گرفتن تنوع زیستی در مناطق مختلف ایران است. برای مثال، در مناطق جنوبی و خوزستان، ویژگی‌های چهره و اندام با آنچه در پایتخت و رسانه‌های مرکزی ترویج می‌شود، متفاوت است. فشار برای تبدیل شدن به یک «الگوی تهرانی یا غربی» می‌تواند باعث شود زنان در مناطق دیگر، از ریشه‌ها و زیبایی‌های اصیل خود احساس بیگانگی کنند.

در نتیجه زیبایی نباید به معنای تسلیم شدن در برابر الگوریتم‌ها باشد. مقابله با این فشار روانی، نیازمند «سواد رسانه‌ای» است؛ یعنی تشخیص اینکه آنچه در صفحه موبایل می‌بینیم، اغلب یک سازه‌ی تبلیغاتی و مهندسی‌شده است، نه حقیقت. زنان باید یاد بگیرند که قدرت خود را در «تفاوت‌هایشان» باز یابند، نه در تلاش برای شبیه شدن به دیگران.