به گزارش پایگاه خبری تجلیلی بانوخبر : آسیبهای اجتماعی نوظهور، آسیبهایی هستند که بر اثر فناوریهای جدید ارتباطی مانند اینترنت، ماهواره،تلفنهای هوشمند و شبکه های اجتماعی و پیام رسان ایجاد شدهاند و تأثیرات مهمی بر فرد و به تبع آن جامعه
داشته اند. این آسیبها که به دو دسته اجتماعی و روانشناختی تقسیم میشوند، به دلیل استفاده بیشتر و خصوصیات
ویژه روانشناختی زنان، بر این قشر از جامعه تأثیری دوچندان دارند. به نظر میرسد زنان بیشتر از مردان تحت تأثیر
فضای مجازی قرار میگیرند و درنتیجه آسیبهای فضای مجازی بر آنان بیشتر از مردان است. از طرفی به دلیل
نقش ویژه زنان در مدیریت خانواده و تربیت فرزند، آسیبهایی که براثر فضای مجازی بر آنان وارد میشود، از
اهمیت بیشتری برخوردار است. در حال حاضر بسیاری از زنان ایرانی، زمان زیادی از وقت خود در شبانه روز را در
شبکه های اجتماعی سپری میکنند. از میان شبکه های اجتماعی، اینستاگرام به عنوان رسانهای تصویر محور، تأثیرات
بیشتری بر زنان دارد و درنتیجه میتواند آسیبهای بیشتری را نیز به همراه داشته باشد. در یک نگاه کلی، مهمترین این آسیبهاعبارتاند از: سایبر سکس، تعرض جنسی، روابط آزاد با نامحرم و خیانت سایبری، عادی سازی بی اخلاقی، مدگرایی، اعتیاد مجازی، افشای حریم خصوصی، بی توجهی به انجام دستورات دینی ازجمله رعایت عفاف و حجاب، تغییرات فرهنگی، مشکلات روحی و روانی، میل به ابراز وجود، جلوه گری خود ایدئال، فردگرایی و تضعیف نقش مادری و همسری

.1 سایبر سکس
بهطورکلی به مبادله پیامهای با محتوای جنسی و تحریککننده در اینترنت، سایبر سکس گفته میشود. امروزه
قباحت اینگونه پیامها در فضای مجازی ریخته شده و بهطور گستردهای مورداستفاده قرار میگیرد. در اینستاگرام
برخی با گذاشتن لایو جنسی مخاطبان زیادی حتی از میان بانوان جذب نمودهاند. انتشار محتوای جنسی در
اینستاگرام از مهمترین آسیبهای مربوط به این فضا در مورد زنان است. در قسمت کامنتها نیز عدهای از کاربران
پیامهایی مبتنی بر آمادگی جهت امور جنسی میگذارند. علاوه بر این در قسمت کامنتها افرادی تبلیغات مربوط
به خانههای فساد به اشتراک میگذارند. باکمال تأسف آمار لایک تصاویر جنسی و نیز کاربران برخط لایوهای
جنسی و نیز کامنتهای تبلیغات تنفروشی و یافتن شریک جنسی و… بسیار زیاد است. لایوهای جنسی فردی به
نام آزاده نامداری را هزاران کاربرایرانی بهصورت زنده دنبال میکنند.

.2 تعرض جنسی
یکی دیگر از مهمترین آسیبهای اجتماعی اینستاگرام رواج تعرض جنسی از طریق این شبکه است. این پدیده
ناگوار ابتدا با یک دوستی آغاز میشود و درنهایت میتواند منجر به تعرض جنسی و سایر عواقب دردناک آن باشد.
پس از دوستی در اینستاگرام! بهدنبال ایجاد این آسیبها احساس ترس از قربانی شدن برای زنان به وجود میآید که
تأثیر مستقیمی بر احساسات وزندگی آنان در بعد فردی، خانوادگی و اجتماعی خواهد داشت و موجب کاهش
کیفیت زندگی خواهد شد.

.3 روابط آزاد با نامحرم و خیانت سایبري
به دلیل اینکه فضای مجازی بسیاری از تأثیرات فضای واقعی را دارد، ازنظر اسلام در حفظ حریم در
ارتباط با نامحرم، فرقی بین محیط واقعی و محیط مجازی نیست و ارتباط در محیط مجازی همانند خلوت دو
نامحرم است و چون کسی به آنجا راه ندارد، بنابراین محل اشکال است. البته با توجه به احکام و متون اسلامی
اگر خوف افتادن به حرام و قصد لذت بردن در میان نباشد، اشکالی وارد نیست. این درحالیکه است که برخی
از زنان که در فضای حقیقی از خلوت با نامحرم ابا دارند در اینستاگرام به ارسال پیام و ارتباط با جنس مخالف
میپردازند.

.4 عاديسازي بیاخلاقی
کاربران زن اینستاگرام در معرض مشاهده مفاسد اخلاقی مانند قماربازی، شرابخواری، خشونت، انحرافات
جنسی و نیز دروغ و فریب، فحاشی، … قرار میگیرند و پس از مدتی به دلیل عادی شدن مواجهه با چنین
مواردی قبح چنین اعمالی از بین رفته و حتی در برخی از موارد منجر به انجام رفتارهایی خلاف اخلاق در فضای
حقیقی نیزمیشود.

.5 مدگرایی
در بسیاری از پیجها و صفحات، محتوای تبلیغاتی بسیاری ارسال میشود و انواع و اقسامکالاهای لوکس بهویژه
اجناس زنانه در معرض دید کاربران قرار میگیرد. اینستاگرام که کاربران بهویژه زنان را شیفته خود کرده، آنها را به
همانندسازی و هم ذات پنداری با عناصر و نقشهای ارائهشده در فضاهای مجازی و ایدئالها دعوت میکند و
کاربران برای عقب نماندن از دیگران، به تقلید از سبکهای پوشش، تغذیه، آرایش و… میپردازند. شبکه اینستاگرام
با تبلیغ، الگو نمایی و ترویج ظاهری خاص، بـه همراه ارائه راههای دستیابی به این امر، افراد را برای رسیدن به
ایدهآلی بیمنطق وغیرواقعی، به تکاپومیاندازد.

.6 اعتیاد مجازي
استفاده افراطی از اینستاگرام و وابستگی شدید به آن، نوعی از اعتیاد مجازی است. اینکه زنان بهصورت
ناخودآگاه و ناخواسته سراغ اینستاگرام میروند از نشانههای اعتیاد به آن است. ٣ نفر از مصاحبهشوندگان ترس از
دست دادن اطلاعات و اخبار و جا ماندن از دیگران را یکی از عوامل اعتیاد اینستاگرام میدانند. اعتیاد برخی از
آسیبهاي اجتماعی نوظهور زنان در فضاي مجازي با تأکید بر اینستاگرام
کاربران زن اینستاگرام به این صورت است که بهصورت افراطی از خودشان تصویر و فیلم به اشتراک میگذارند. این
کاربران همواره نگران هستند که مبادا چیزی در زندگی آنان باشد که به اشتراک نگذاشته باشند و یا بازنمایی آنان از
یک اتفاق ساده، مثل صبحانه خوردن، بهصورت کامل نباشد. این ترس نیز یکی از نشانههای اعتیاد مجازی است.
نکته مهم دیگر در این نوع از آسیب این است که بسیاری از زنان و حتی مردان از اینکه به اینستاگرام معتاد شدهاند
بیاطلاع هستند و به دلیل بیخبر بودن به فکر درمان و یافتن چارهای برای آن نیز نیستند. اعتیاد به شبکههای
اجتماعی ازجمله اینستاگرام حتی ممکن است به انحرافات اخلاقی و خیانت سایبری نیز منجر شود.

.7 افشاي حریم خصوصی
مواردی درفضای اینستاگراممشاهدهشده است کهتصاویری اززندگی خصوصی افراددراختیاربسیاری ازکاربران
قرار گرفته است. این افشای حریم خصوصی گاه توسط خود افراد صورت میگیرد و آنها با میل و خواست خود
تصاویری مربوط بهزندگی خصوصی را جهت جذب فالوئردرپیج خودشان قرارمیدهند؛ اماگاهی نیزکاربران دیگرو
بهصورت غیرقانونی، اطلاعات شخصی ازجملهعکس وفیلم رادرفضای مجازی منتشرمیکنند. روزانه موارد بسیاری
ازافشای حریم خصوصی بانوان وانتشارتصاویر شخصی آنها بهپلیس سایبری گزارش داده میشود.

.8 بی توجهی به انجام دستورات دینی ازجمله رعایت عفاف و حجاب
بر اساس مشاهدات انجامشده، انتشار تصاویر زنان بدون حجاب در اینستاگرام بسیار رایج است. بر اساس نظر
مصاحبهشوندگان احتمال دارد برخی از کاربران به دلیل ناآگاهی از احکام حجاب در فضای مجازی به این آسیب
مبتلا شده باشند. افزون اینکه، برخی از کاربران به رعایت روابط عفیفانه در فضای مجازی پایبند نیستند. این عدم
پایبندی ممکن است به دلیل گمنامی کاربران در فضای مجازی باشد. وقتی فرد در شرایط گمنامی قرار دارد، آزادانه
افشای خود میپردازد و احتمال دارد به بیعفتی برسد؛ درحالیکه این امر در فضای حقیقی برای او امکانپذیر
نیست. افزون بر این، برخی از زنان تصاویر شخصی و خانوادگی و تصاویری از مکانهای شخصی محل زندگی
خود را به نمایش میگذارند که این امر ازنظر مصاحبهشوندگان باعفت مغایر است. مصداق دیگرعدم رعایت عفت
روابط آزاد و گفتگوهای مجازی با نامحرم در اینستاگرام است که ازنظر کاربران یکی از مهمترین آسیبهای مربوط
به این پیامرسان است. عدم رعایت شئون اسلامی ازجمله عفاف و حجاب در اینستاگرام، فرهنگ زنان ایرانی را به
سمت غیر اسلامی شدن پیش میبرد و این امر خود زمینهساز آسیبهای دیگر در میان آنان است.

.9 تغییرات فرهنگی
نکته بسیار مهم در مورد فضای مجازی این است که این فضا، قواعد فرهنگ واقعی را کمرنگ میکند. در
فضای واقعی، در جامعه ایران، قواعد عرفی و قانونی مشخصی برای مثال در مورد رعایت حجاب وجود داردجایی که انتشار و تماشای عکس بیحجاب، برای بسیاری از کاربران، امری طبیعی و به هنجار در فضای مجازی
به شمار میآید.

.10 مشکلات روحی و روانی
٥ نفراز مصاحبهشوندگان در پژوهش حاضر نیز مشکلات روحی وروانی را یکی از آسیبهای شایع اینستاگرام
برای زنان میدانند. مصاحبهشوندگان افزایش اضطراب و نگرانی، افسردگی، ناامیدی و یاس، پرخاشگری،
خودکمبینیها و کاهش اعتمادبهنفس را از مهمترین آسیبهای رایج تلقی نمودهاند. ٢ نفر از کاربران
اینستاگرام مدعی شدند به دلیل بازنمایی سبک زندگی تجملاتی و چهره و اندامهای زیبای زنان دیگر در اینستاگرام
دچار کمبود اعتمادبهنفس. خودکمبینی شدهاند که این مسئله خود منجر به افزایش افسردگی و اختلال در عملکرد
موفق آنان میشود.

.11 میل به ابراز وجود
زنان جوان در اینستاگرام با انتشار تصاویر و ویدیوهایی از خود، حالات روحی و احساسات درونی خود را به
مثلا یحانه پارسا یکی از کاربران معروف اینستاگرام حالت روانی ً شکل نمایش اغراقآمیز به نمایش میگذارند؛ ر
افسردگی خود را با انتشار تصاویری که نشاندهنده اندوه شدید و در حال مصرف مواد مخدر و مشروبات الکی
است به نمایش میگذارد. انتشار این تصاویراغراقآمیز هم برای خود فرد و هم دیگران آسیبزا است و منجر به بروز
احساسات با شدت وعمق غیرحقیقی میشود.

.12 جلوهگري خود ایدئال
پدید خود ابرازی توانایی ابراز احساسات، باورها و افکار صریح و دفاع از مهارتهای سازنده و بر حق خود
است. بهعبارتدیگر خود ابرازی در آزمون (EQ (نوعی قدرت هیجانی است که به افراد اجازه میدهد با اعتماد
کامل نسبت به خودشان، با دیگران وارد تعامل شده، اظهارنظر کنند که چه چیزهایی را دوست دارند و چه چیز را
بیشتر میخواهند، از چه چیزی بیزارند و آن را نخواهند پذیرفت و منتظر چه چیز هستند اما آنچه در اینستاگرام با آن مواجهه هستیم ابراز خود بهصورت غیرحقیقی است. زنان
در اینستاگرام با انتشار تصاویری بازسازیشده و غیرواقعی، بهدنبال جذب تعداد زیادی لایک و فالوئر هستند. در
قتا هستند؛ بهعبارتدیگر با ً حقیقت آن ویژگیهایی از خود را نمایش میدهند که دوست دارند باشند، نه آنچه حقی
انتشار تصاویرغیرواقعی کمبودهای خود را به نمایش میگذارند. آنها خود را زنانی زیبا، خوشاندام، مرفه، مهربان،
اهل نظم و برنامهریزی، دوستدار حیوانات و محیطزیست، شاد و باانگیزه، خلاق و… نمایش میدهند. این رفتار
باعث ایجاد احساس اعتمادبهنفس کاذب در آنان میشود و میتواند زمینهساز بروز اختلالات و بیماریهای روانی
ازجمله خودشیفتگی شود.

.13 فردگرایی و تضعیف نقش مادري و همسري
حضور افراطی در شبکههای اجتماعی ازجمله اینستاگرام علاوه بر آسیبهای ذکرشده موجب فردگرایی زنان و
عدم توجه به روابط خانوادگی میشود. برخی از کاربران افراطی اینستاگرام به نقش مهم و ارزشمند خود در خانواده
که همسری و داشتن تعامل مناسب با همسر است بیتوجهی نموده و آن را امری با اولویت تلقی نمیکنند. افزون
اینکه براثر تبلیغات منفی بسیاری ازگروههای فمینیستی در اینستاگرام ازدواج و مادری امری بیارزش تلقی میشود
و زنان گمان میکنند با پرداختن به این دو امر مهم و حیاتی از آزادیهای فردی محروم میشوند. این آسیب
اینستاگرام تنها برزنان عارض نمیشود بلکه خانواده و همه جامعه را تحت تأثیرقرار میدهد .

پزوهشگران :